Valjevo Sva najnovija dešavanja i vesti vezane za kolubarski okrug i grad Valjevo možete naći na jednom mestu.
Nedavni pokušaj organizovanja privatnog događaja u Petničkoj pećini ogolio je slabosti sistema zaštite prirodnih dobara. Petnička pećina nije bila “žrtva” usled manjkavosti ili nedostatka zakona, već institucionalnog vakuuma zbog nepostojanja upravljača. Problem nije u zakonu, već u njegovoj primeni, bez upravljača i jasnog nadzora, zaštićena prirodna dobra (p)ostaju ranjiva na privatne interese i neodgovorne akcije, ukazuje diplomirani inženjer geologije za hidrogeologiju Zorica Vuković, koordinator neformalne grupe Savet za zaštitu životne sredine Valjevo.
Izvođenje bespravnih radova u Petničkoj pećini za privatni “event”
“Nečija namera da Petničku pećinu iskoristi kao svojevrsnu “salu” za privatni “event” jasan je pokazatelj ozbiljnog institucionalnog propusta. Takve stvari u zaštićenom prirodnom dobru se ne dešavaju same od sebe, one su posledica neodgovornosti i nepostojanja jasnog sistema upravljanja”, ističe Vuković.
Petnička pećina je zakonski zaštićena pre 76 godina, davne 1950. godine, od strane tadašnjeg Zavoda za zaštitu i naučno proučavanje prirodnih retkosti NR Srbije. Kasnije je vršena i revizija elaborata u postupku ponovne zaštite. To praktično znači da od tada pa do danas – svaka aktivnost u Petničkoj pećini mora biti strogo kontrolisana i odobrena od nadležnih stručnih službi. Petnička pećina je, takođe, značajno arheološko nalazište od ogromnog kulturnog i istorijskog značaja.
Bespravni radovi unutar Petničke pećine
Ipak, početkom februara, radovi na organizaciji privatnog događaja, od strane firme Nest Events iz Beograda, započeti su bez potrebnih saglasnosti Zavoda za zaštitu prirode, a tim i bez ikakvog stručnog nadzora.
“Posebno šokira činjenica, da je Nest Events iz Beograda kao organizator, kako smo čuli od menadžera ove firme, radove otpočela na osnovu obećanja “sa lokala”, pritom upoznata sa činjenicom da Petnička pećina nema upravljača, što verovatno implicira da niko neće praviti problem oko celog događaja (!). Tek nakon oštre reakcije stručne javnosti i javnosti uopšte, a potom i nadležnih inspekcija, aktivnosti su obustavljene. Nažalost, to nije primer sistema koji funkcioniše, već sistema koji reaguje tek kada je šteta već moguća”, kaže Vuković.
Zorica Vuković
Ključno pitanje je zašto Petnička pećina, koja ima status Spomenika prirode pod zaštitom države i Zaštićenog prirodnog dobra II kategorije, nema upravljača? Ko onda sprovodi nadzor nad režimom zaštite? Ko snosi odgovornost kada se u zaštićenom prirodnom dobru započnu radovi bez dozvole? Da li će firma Nest events biti uopšte kažnjena?
“Kao diplomirani inženjer geologije za hidrogeologiju, smatram važnim istaći da pećine nisu prazni prostori niti “sale”, već izuzetno osetljivi hidrogeološki sistemi. Petnička pećina je deo aktivnog kraškog sistema, sa podzemnim vodenim tokom, specifičnom mikroklimom i prirodnom dinamikom protoka vode i vazduha. Svaka intervencija u takvom, osetljivom prostoru – postavljanje konstrukcija u pećini, zatvaranje ili preusmeravanje kanala, unošenje stranih materijala, promene ventilacije ili osvetljenja, buka i vibracije – može trajno poremetiti prirodnu ravnotežu pećinskog sistema i živog sveta u njemu. Promene u režimu podzemnih voda, povećana kondenzacija, poremećaj mikroklime ili prisustvo zagađujućih materija mogu se manifestovati tek nakon određenog vremena, ali tada su posledice najčešće nepovratne. Upravo zato se u struci insistira na principu prevencije, a ne naknadne sanacije, jer se pećinski sistemi ne mogu “popraviti” kada se jednom naruše. U tom kontekstu, pokušaji improvizacije i privremenih rešenja predstavljaju ozbiljno kršenje osnovnih načela zaštite prirode i struke. Pećina se ne prilagođava događajima, već se aktivnosti u pećini, pod uslovom da su dozvoljene od stane stručnih službi, prilagođavaju pećini i njenim ograničenjima”, pojašnjava Zorica Vuković.
Bespravni radovi u Petničkoj pećini
Odsustvo imenovanog upravljača zaštićenog dobra i javno dostupnog plana upravljanja ostavilo je Petničku pećinu u pravnom i praktičnom vakuumu. U takvoj situacija, kako smatra Vuković, odgovornost se razvodnjava, nadležnosti prebacuju, a prirodno dobro, očigledno, postaje laka meta za privatne interese!
“Zato je potrebno izvući pouku iz ovog događaja, neophodno je hitno imenovati upravljača Petničke pećine, doneti obavezujući i javno dostupan plan upravljanja, definisati dozvoljene i zabranjene aktivnosti i obezbediti kontinuirani stručni nadzor. Sve drugo predstavlja odlaganje problema i prihvatanje rizika da se slične situacije ponove. Petnička pećina nije bila ugrožena zato što nije zaštićena zakonom. Bila je ugrožena zato što taj zakon nije dosledno sproveden”, zaključuje diplomirani inženjer geologije za hidrogeologiju Zorica Vuković, koordinator neformalne grupe Savet za zaštitu životne sredine Valjevo.
