Valjevo prednjači po PM10 i benzo(a)pirenu!

I dok se čeka na objavljivanje godišnjeg Izveštaja o stanju kvaliteta vazduha u Srbiji za 2019. godinu od strane Agencije za zaštitu životne sredine, mi ćemo se pozabaviti podacima objavljenim u jubilarnoj publikaciji “Životna sredina u Srbiji 2004-2019”, koju je Agencija objavila na svom zaničnom sajtu www.sepa.gov.rs. U toj sinteznoj publikaciji, naravno obrađena je tema kvaliteta vazduha u našoj zemlji, čak je taj segment nazvan ključnim delom. Nažalost, ali ne i iznenađujuće, Grad Valjevo pominje se više puta u tom ključnom odeljku u kojem je napravljen presek stanja unazad 15 godina vezano za kvalitet ambijentalnog vazduha u Srbiji. Izneti podaci i tabele u ovoj sinteznoj publikaciji ukazuju da naš grad “vodi glavnu reč” kada se govori o PM česticama i benzo(a)pirenu, a kada je u pitanju azot-dioksid nije glavni govornik, ali se i tu dešava da “sudeluje u razgovoru”.

Kako se navodi u ovoj publikaciji o stanju životne sredine za period unazad 15 godina, suspendovane čestice PM10 su u našoj zemlji osnovni razlog aerozagađenja i ugrožavanja zdravlja ljudi prema postojećim nacionalnim standardima, standardima Evropske unije, kao i Svetske zdravstvene organizacije. Rezultati pokazuju da su se najčešća prekomerna zagađenja vazduha u Srbiji, čak 77% od ukupnog broja prekoračenja u 2018. godini, javljala upravo usled ove zagađujuće materije.

“U zimskim mesecima usled nepovoljnih meteoroloških uslova dolazi do višednevnog kumulativnog povećanja koncentracija suspendovanih čestica, što se posebno odnosi na Užice i Valjevo koji se nalaze u kotlinama i dolinama gde se pomenuti efekat dodatno uvećava”, piše u ovoj publikaciji, uz navođenje da fosilna goriva lošeg kvaliteta, kao i stara ložišta sa nepotpunim sagorevanjem samo dodatno povećavaju efekat negativnog uticaja na kvalitet vazduha.

“Detaljnija analiza rezultata merenja tokom godine, a posebno posmatrajući hladnu polovinu godine (od januara do marta i od oktobra do decembra) i toplu polovinu godine (od aprila do septembra), pokazuje upravo ovaj značajni uticaj meteoroloških uslova, ali i različitih emisija suspendovanih čestica tokom godine. Najizraženije razlike između hladne i tople sezone uočavaju se u Valjevu i u Užicu dok je značajno manja razlika u Beogradu i Novom Sadu. Posebno uočljiva sezonska razlika je u broju dana kada su zabeležena prekoračenja dnevne granične vrednosti, a ta razlika karakteriše se uglavnom izuzetno malim brojem dana sa prekoračenjima tokom tople polovine godine u odnosu na onaj koji se javlja u hladnom periodu”, precizira se u ovoj publikaciji u kojoj je obrađena tema životne sredine u Srbiji za petnaestogodišnji period.

Benzo(a)piren kao najvažniji predstavnik policikličnih ugljovodonika, a koji je vrlo štetan po naše zdravlje, nalazi se u PM10 česticama. Nastaje kao proizvod nepotpunog sagorevanja fosilnih goriva i biomase. U publikaciji Agencije za zaštitu životne sredine navodi se da su najopsežnija merenja vršena 2018. godine i da su ona pokazala da benzo(a)piren prekoračuje propisanu ciljnu vrednost od 1 ng/m3 na većini stanica, a da najprisutniji bio u Valjevu i da je iznosio 5,1 ng/m3, što je prikazano posebnom tabelom. I tu smo kao grad ubedljivo prvi,  što nije za pohvalu, već za zabrinutost. Navodi se, doduše, da je koncentracija benzo(a)pirena prekoračila ciljnu vrednost i na drugim stanicama – u Užicu 2,2 ng/m3, Beogradu 1,7 ng/m3 i u Smederevu (1,4 ng/m3 ), ali te vrednosti su dva i tri puta manje od naše valjevske.

Ono što je za nas Valjevce sreća u nesreći sa PM10 česticama je da srednje godišnje koncentracije teških metala arsena, kadmijuma, nikla i olova, koje se  određuju u frakciji PM10, nisu prekoračile granične vredosti, što je prikazano u tabeli ispod.

Kada je reč o azot-dioksidu, u publikaciji se navodi da ovaj polutant, koji se javlja kao posledica intenzivnog saobraćaja, uslovljava umereno zagađen vazduh u Beogradu i Užicu, ali da se povremena prekoračenja beleže i u još tri grada, među kojima je i Valjevo.

“Kao najveća aglomeracija, Beograd ima opterećenja usled intenzivnog saobraćaja svake godine, što se vidi iz srednjih godišnjih, dnevnih i satnih vrednosti ove zagađujuće materije. Povremena prekoračenja NO2 javljaju se u Novom Sadu i u Nišu, a nešto ređe u Valjevu”, konstatuje se u delu publikacije posvećenom zagađenju vazduha azot-dioksidom.

Prema nacionalnom bilansu emisija koji Nacionalni registar zagađivanja dostavlja svake godine Konvenciji o prekograničnom zagađivanju vazduha na velikim udaljenostima, dominantan izvor emisija suspendovanih čestica PM10 i PM2.5 su toplane snage manje od 50 MW i individualna ložišta, koji su u 2017. godini u emisijama PM10 učestvovali sa 57%, a u emisijama PM2.5 sa 75%. Kao prepoznatljivi izvori koji doprinose ukupnim emisijama PM10, pored toplana i individualnih ložišta, javljaju se industrija respektivno sa 13% i poljoprivreda bez stočarstva sa 10%. Sektor industrije javlja se i kao izvor PM2.5 sa 9%, a drumski saobraćaj učestvuje sa svega 6% na nacionalnom nivou.

Prema podacima istraživanja koje je sproveo Republički zavod za statistiku, najveći broj naseljenih stambenih jedinica koristi drvo kao energent – 42%, dvostruko manje koristi ugalj – 19% i plin/gas koristi 18%. Učešće mazuta i struje takođe se na nacionalnom nivou neznatno međusobno razlikuje tj. njihovo učešće u zagrevanju je 11% odnosno 10%, respektivno, dok ostali energenti učestvuju sa 0.4%.

“Kako efikasnost korišćenja drvnih goriva u domaćinstvima zavisi od stepena termičke izolacije objekata, vrste i kvaliteta drvnih goriva i efikasnosti samih uređaja u domaćinstvima ali i načina rukovanja i održavanja, proizilazi da su ovo ujedno i oblasti u kojima treba donositi mere i vršiti obuke i dodatno obrazovati stanovništvo. Grad Užice, suočen sa problemom prekomernog zagađenja vazduha, među prvima je preduzeo konkretne korake koji se ogledaju u sufinansiranju mera energetske efikasnosti na porodičnim kućama i stambenim zgradama izdvajajući u 2019. godini 14 miliona dinara za poboljšanje izolacije stambenih objekata, zamenu stolarije i zamenu postojećih kotlova za one koji koriste gas i drvni pelet”, navodi se u publikaciji.

Ilustracija sa naslovne strane publikacije “Životna sredina u Srbiji 2004 -2019”

U ovoj sinteznoj publikaciji Agencije za zaštitu životne sredine, opisan je odnos između uzroka i posledice problema uzajamnog dejstva ljudi i životne sredine. Poseldica zagađenja vazduha, navedena je kao jedan od osnovnih negativnih uticaja na ljudsko zdravlje. Iz toga se procenuje da je usled lošeg kvaliteta vazduha čak 4,2 miliona ljudi umrlo 2016. godine od bolesti srca, krvnih sudova i organa za disanje. Sva istraživanja pokazala su da suspendovane čestice PM2.5 kao frakcija PM10 dominantno utiču na zdravlje, jer njihova izuzetno mala veličina udisanjem dospeva preko repsiratornog sistema direktno u krvotok.

Ističe se da je potrebno preduzeti mere koje će podsticati poboljšanje toplotne izolacije objekata, kako bi se smanjila upotreba energenata za njihovo zagrevanje (drvo, mazut, ugalj), proširiti postojeće mreže daljinskog grejanja, podsticati korišćenje uređaja za individualno loženje koji su energetski efikasni i koji imaju manje emisije zagađujućih materija. Takođe se ističe da je značajno stimulisati proizvodnju čistije energije, smanjenje emisija štetnih materija uz primenu alternativnih transportnih mogućnosti i smanjenje emisija iz industrije i poljoprivrede.


Aerozagađenje


 

Autor: Marija Petrović - Marković

Iako po struci diplomirani novinar, novinarstvom se bavi iz ljubavi honorarno, na „hajdučki i uskočki" način iz sfere kulture, gde joj je radna matica. Kao student novinarstva krajem 1999. godine počela da radi u informativnoj redakciji Vujić televizije Valjevo (VTV), čiji je deo novinarskog tima bila 4 godine. Potom bila novinar-urednik u informativnoj redakciji Regionalne Televizije Valjevo (TVA) skoro 2 godine. Tokom 2004. i 2005. godine živela u Londonu i u tom periodu imala novinarsko mentorstvo na Channel 4 News od strane poznate britanske novinarke Darshne Soni. Po povratku iz Londona kratko vreme bila u informativnoj redakciji TV B92. U okviru projekta TV Training bila stipendista Pakta za stabilnost jugoistočne Evrope, a potom i stipendista Fondacije Konrad Adenauer. Njeni tekstovi objavljivani su u nedeljniku „Napred“, „Reviji Kolubara“ i „Tešnjarskom glasonoši“. Od osnivanja portala valjevskapola.info 2016. godine radi kao novinar-urednik ove medijske kuće. Autor je projekata “Da Valjevo prodiše”, “Da Valjevo prodiše - Faza dva”, “Valjevo ima rešenje za aerozagađenje” i "UdahnimO2", koji se na portalu valjevskaposla.info bave problemom aerozagađenja u Valjevu unazad 4 godine.
inegöl escort gemlik escort nilufer escort bursa escort bursa escort konya escort antalya escort escort bolu escort

escort mersin