Zaštita najčistije i najlepše reke Srbije!

Predstojećeg vikenda, 16 i 17. juna biće održano revijalno takmičenje ‘’Open Gradac’’ u sportskom ribolovu koje Ekološko društvo Gradac organizuje već deceniju. Iako revijalnog tipa, takmičenje Open Gradac privuklo je 25 takmičara ne samo iz Srbije, već i bivših republika i država iz okruženja.

Pored iskusnih članova tima ‘’Berane’’ sa Lima koji su se prvi prijavili oduševljeni rekom i gostoprimstvom organizatora, ribolovačku sreću okušaće i timovi iz: Bosne i Hercegovine, Bugarske, Makedonije, Republike Srpske, dok zbog ispunjenog kalendara izostaju timovi iz Slovenije i Hrvatske, ali se nadaju dolasku, ako ne pre, sigurno na sledeći ‘’Open Gradac’’. Prema planu, takmičari se prijavljuju na ‘’Šarenom platnu’’ do podneva u subotu, da bi takmičenje usledilo tokom popodnevnih sati i narednog pre podneva. Potom, u nedelju, 17. juna uslediće proglašenje najuspešnijih takmičara u dve kategorije, odnosno pojedinačno i ekipno.

Valjevo

Klisura reke Gradac

Zapravo, samo takmičenje je samo jedan od načina promocije reke Gradac koju, uz pun ponos krase epiteti najlepše reke najočuvanije prirode i klisure u Srbiji. Upravo te jednostavne prve asocijacije na, kako mi Valjevci volimo da naglasimo: ‘’Naš Gradac’’ – razotkrivaju neizmeran entuzijazam i ogroman trud, čini se isključivo članova Ekološkog društva Gradac koje godinama brine i požrtvovano štiti prirodne lepote ovih predela , a upravo to je prepoznato i od strane Zavoda za zaštitu prirode.

Valjevo

Ekološko društvo Gradac, Đorđe Jovanović

Naime, prema rečima Dragana Dimitrijevića, predsednika Ekološkog društva Gradac, krajem prošlog meseca devetočlani tim iz Zavoda za zaštitu prirode iz Beograda obišao je klisuru reke Gradac radi kontrole i utvrđivanja stvarnog stanja u zaštićenom prirodnom dobru: ’’Očekujemo da će uraditi izveštaj o stanju u klisuri reke Gradac u domenu hidrologije, šumarstva, ihtiologije, kao i kartografije jer je kartograf kontrolisao da li su granice zone zaštite ucrtane kako treba’’ – kaže Dragan Dimitrijević Žuća i dodaje: ’’Boravili su ovde jedan dan i prvo su posetili izvorište reke, tzv. Zelence. Radi provere ribljeg fonda, u pogledu vrsta i uzrasta, izlovljavali su ribu, kao i na Šarenom platnu. Takođe, proveravali su da li ima divlje seče šume. Pitali su da li ‘’Srbija šume’’, kao korisnik u zaštićenom području rade prema planu i da li je njihov odnos prema upravljaču korektan. Takođe, zanimala su ih pitanja u pogledu finansija, odnosa između lokalne samouprave i upravljača: da li je saradnja zakonska i dobra, koji su izvori finansiranja iz kojih upravljač ostvaruje prihod…

Podsećanja radi, u 2017. Grad Valjevo je izdvojio 950 hiljada dinara, a ove godine milion dinara , a to je za nas suma kojom možemo da ispratimo neophodne akcije koje moramo da obavimo tokom jedne godine’’ – kaže Dimitrijević, i naglašava:’ ’Jedina zamerka koju su imali odnosi se na nedostatak uredbe koja već osam godina nije usvojena. Tačnije, mi kao upravljač 2010. godine dobili smo uredbu od nadležnog Ministarstva , ali je ubrzo potom menjan i Zakon, tako da ta ‘’Uredba o naknadama za korišćenje delatnosti u zaštićenom dobru‘’ ovde još nije usvojena. Reč je o tome da ona područja koja su zaštićena odlukom vlade Republike Srbije – uredbu usvaja Ministarstvo, a ona područja koja su zaštićena odlukom lokalne samouprave – taj akt treba da dobije saglasnost na lokalnom nivou.

Nije bila ničija loša namera, ali to je izostalo, nije se znalo ko je organ koji treba da usvoji taj akt, ali u celom svetu ta Uredba o korišćenju delatnosti u zaštićenom prirodnom dobu zamišljena je kao zakonski okvir iz koga se finansira upravljač, odnosno iz čega se finansira zaštita samog zaštićenog dobra. To znači da svi korisnici, fizička i pravna lica, državna preduzeća, moraju da uplaćuju upravljaču predviđene sume novca. To nisu velike sume novca, ali na godišnjem nivou na ovakav način možda se može doseći i 30 -40% ukupnog godišnjeg budžeta jednog upravljača. Konkretno, kroz klisuru reke Gradac prolazi pruga u dužini od devet kilometara. Apanaža po dužnom kilometru nije velika, ali godišnje bi to iznosilo oko 150- 200 hiljada dinara, a to je za upravljača značajna suma novca. Zatim, naknada za dalekovode, pa za crpljenje vode koje valjevski Vodovod ‘’izvlači’’ iz zaštićenog područja, a direktno je upravljač svojim aktivnostima zaslužan za kvalitet vode. Po kubnom metru vode to je izuzetno mala suma, ali na godišnjem nivou mogla bi da iznosi oko 100 – 150 hiljada dinara. Takođe, svugde u svetu turisti plaćaju, više simboličnu cenu za ulaznicu u zaštićeno područje, ali na godišnjem nivou i to može biti znatna suma’’ – ističe Dimitrijević, pri tome naglašavajući: ‘’Za Ekološko društvo Gradac je najbitnije da su na kraju posete svi članovi tima iz Zavoda za zaštitu prirode, a to je njihova zajednička izjava, rekli da je zaštićeno područje Gradac, za razliku od nekih drugih područja koja su ranije posetili – izuzetno očuvano, kao i da oni, pošto ove godine rade kontrolu određenih zaštićenih područja, tražiće hitan prijem kod direktora Zavoda za zaštitu prirode kako bi u njihov program za ovu godinu, ukoliko to bude moguće, ako – ne, onda za narednu, da bi u plan uneli reviziju zaštićenog područja klisure reke Gradac. To znači, njihovo je mišljenje, da je elaborate rađen od 1997. do 2000. godine, na osnovu kog je područje stavljeno pod zaštitu – da je taj elaborate rađen na brzinu, da smo se mi kao upravljač u tom trenutku zadovoljili bilo kakvom zaštitom, ali da to uopšte nije realno i da područje zaslužuje mnogo viši nivo zaštite. Tačnije, pojedini delovi područja zaslužuju sigurno prvu kategoriju zaštite, a ostali delovi zaštićenog područja zavređuju drugu kategoriju, a sada je sve u trećoj kategoriji, a to je, prema njihovom mišljenju, potpuno nelogično’’ – rezimira Dragan Dimitrijević, predsednik Ekološkog društva Gradac.

Konkretno: prvi, drugi ili treći stepen zaštite predela izuzetnih odlika predstavlja niz pravila koja moraju biti primenjena i poštovana, a reč je o mnogo složenijem konceptu zaštite. Odnosno, područje pod prvim stepenom zaštite mora biti u potpunosti očuvano kakvo jeste, netaknuto kao npr. pojedini delovi klisure, zatim izvor reke Gradac, kao i ceo kanjon Suvaje koja je u potpunosti ponornica – sve su to delovi od izuzetne prirodne vrednosti koji ne smeju da budu promenjeni. To znači da je u području pod prvim stepenom zaštite, recimo zabranjena ikakva gradnja. Pri tome, Dimitrijević napominje da su pre četiri godine od firme iz Beograda dobili tri zahteva za izgradnju mini hidrocentrala. Bilo je predviđeno da jedna bude u Ćelijama, sa visinom brane od devet metara. Obzirom da je visinska razlika od izvorišta do ušća reke Gradac u Kolubaru manja od 100 metara nadmorske visine, zbog izgradnje brane visine devet metara u Ćelijama bilo bi poplavljeno sve do Šarenog platna, a možda i dalje. Zahtevi su odbijeni, i od strane Zavoda za zaštitu prirode, kao i od strane upravljača Ekološkog društva Gradac.

Međutim, Ekološko društvo Gradac, bez ikakvog osnova, često je na udaru kritika zbog saobraćaja i stanja u donjem toku reke Gradac, ali deo nizvodno od vodozahvata Ploče do ušća u Kolubaru – izuzet je iz zaštite jer, na osnovu elaborate rađenog tri godine, ne ispunjava uslove da bude pod zaštitom. Prema Dimitrijevićevim rečima to područje ne ispunjava uslove zbog nelegalne gradnje, nerešene kanalizacije, lošeg kvaliteta vode u reci i svih ostalih merila. Zbog toga Ekološko društvo Gradac nema nikakvu nadležnost, pa samim tim ne može da utiče i na regulisanje saobraćaja u donjem toku, nizvodno od Ploča. Upravo taj deo je najposećeniji, praktično postalo je šetalište uz reku, a to ukazuje i na najviši stepen zagađenja. Dimitrijević ukazuje da je očigledno da košenje trave par puta godišnje – nije dovoljno, već da su neophodni čuvari koji bi bili kraj reke čitavog dana, kao što je nekada bio Jablan na Pećini, koji je kupio ostatke iza šetača. Pri tome napominje da je vidljivo da su neka mesta uređenija jer su postavljene table, klupe sa tzv. pečurkama, uređene staze, ali sve to treba i održavati i čuvati, napominje Dimitrijević.

Uz iskrenu nadu da će do kraja godine biti urađena revizija stepena zaštite prirodnog dobra klisure reke Gradac, Dragan Dimitrijević Žuća, kaže da su znatnu pažnju usmerili na održavanje revijalnog takmičenja ‘’Open Gradac’’ jer su u pogledu ribolovnog turizma ostvarili znatan rezultat postavši najbolja destinacija za sportski ribolov na Balkanu. Prema njegovim rečima, bez da žale resurse, planirali su održavanje ‘’Jadransko –podunavskog kupa’’ . Međutim, nisu se složili sa stavovima ‘’Ribolovnog saveza Srbije’’ koji je, naznačava Dimitrijević:’’ Postao nekakva privatna organizacija koja gleda kako će da izvuče finansijsku korist iz tog takmičenja’’, pa su odlučili da prirede samo ‘’Open Gradac’’. Pri tome napominje i da, iako je takmičenje revijalnog tipa, učesnicima je neophodan mir i tišina. Policijske patrol će ove godine dežurati na delu reke gde će biti održano nadmetanje, od ušća do tzv. Mejine brane kod Šarenog platna, da ne bi bila ponovljena prošlogodišnja situacija kada je grupa izletnika došla da peče prase, za to odabravši mesto baš pokraj jednog od takmičara, gde su čak ulazili u vodu, napominje Dragan Dimitrijević, predsednik Ekološkog društva Gradac.

Facebook komentari

About REDAKCIJA VALJEVSKA POSLA

Početkom 2016. godine sa radom je počeo novi gradski portal na adresi www.valjevskaposla.info, koji je za vrlo kratko vreme, zbog svoje nepristrasnosti i objektivnosti, zabeležio izuzetnu posećenost i zadobio naklonost građana Valjeva. Cilj portala nije samo objavljivanje vesti, već i interakcija sa sugrađanima kroz različite sadržaje.